Pháp LuậtTháng mười một 7, 2026
Phạt cọc theo thỏa thuận: Đã có giới hạn!

Phạt cọc theo thỏa thuận: Đã có giới hạn!

Thỏa thuận phạt cọc gấp nhiều lần tiền cọc không có nghĩa Tòa án sẽ chấp nhận toàn bộ mức phạt đó.

Khoản 2 Điều 6 Nghị quyết 03/2026/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao đã đặt ra giới hạn: nếu các bên thỏa thuận mức phạt cọc vượt quá giá trị hợp đồng được bảo đảm giao kết hoặc thực hiện, Tòa án xem xét, quyết định mức phạt cọc không vượt quá giá trị hợp đồng tại thời điểm xét xử sơ thẩm.

Đây là điểm mới cần chú ý khi soạn thảo thỏa thuận đặt cọc và giải quyết tranh chấp.

Vậy quy định này khác gì với Điều 328 Bộ luật Dân sự?

Khoản 2 Điều 328 quy định hai cơ chế xử lý:

Thứ nhất, nếu các bên không có thỏa thuận:

  • Nếu Bên đặt cọc từ chối giao kết, thực hiện hợp đồng thì tài sản đặt cọc thuộc về bên nhận cọc — thường gọi là mất cọc.
  • Nếu Bên nhận cọc từ chối giao kết, thực hiện hợp đồng thì phải hoàn trả tài sản đặt cọc và trả thêm một khoản tương đương giá trị tài sản đặt cọc.

Ví dụ, nhận cọc 100 triệu đồng thì khi thuộc trường hợp phải chịu phạt, bên nhận cọc phải trả tổng cộng 200 triệu đồng: 100 triệu đồng hoàn cọc và 100 triệu đồng phạt cọc. Hai khoản này có bản chất khác nhau.

Thứ hai, nếu các bên có thỏa thuận thì:

Điều 328 cho phép áp dụng thỏa thuận của các bên. Mức phạt có thể thấp hơn hoặc cao hơn giá trị tài sản đặt cọc.

Điểm đáng nói là bản thân Điều 328 không quy định mức phạt cọc tối đa các bên được phép thỏa thuận là bao nhiêu. Do đó, mức phạt không bị giới hạn ở một lần tiền cọc; các bên có thể thỏa thuận phạt gấp 3, gấp 5, thậm chí nhiều lần khoản cọc.

Nhưng với hướng dẫn tại Nghị quyết 03/2026/NQ-HĐTP, việc Tòa án chấp nhận mức phạt theo thỏa thuận đã có giới hạn cụ thể.

Chẳng hạn, tiền cọc là 100 triệu đồng, các bên thỏa thuận khoản phạt 3 tỷ đồng. Nếu giá trị hợp đồng được bảo đảm tại thời điểm xét xử sơ thẩm được xác định là 2 tỷ đồng thì Tòa án xem xét, quyết định khoản phạt cọc không vượt quá 2 tỷ đồng. Khoản tiền cọc phải hoàn trả được xác định riêng.

Như vậy, phạt cọc vẫn có thể gấp nhiều lần tiền cọc, nhưng mức phạt được Tòa án chấp nhận không còn là không giới hạn. Mốc giới hạn là giá trị hợp đồng được bảo đảm tại thời điểm xét xử sơ thẩm, anh/chị nhé!

Luật sư Đặng Ý Lan

Bài viết liên quan

Contact Me on Zalo